Wat een chief data officer doet en wanneer die rol ontstaat
Een chief data officer, een CDO, opereert op bestuurlijk niveau. Hij of zij bepaalt hoe data bijdraagt aan de strategie van de hele organisatie, bewaakt datagovernance en datakwaliteit op het hoogste niveau, en werkt daarvoor nauw samen met de CIO, CTO en directie.
Deze rol vraagt dus om iemand die net zo goed in een directiekamer overtuigt als in een gesprek over technische architectuur. Deze functie komt nooit voor bij kleinere organisaties: zolang data nog geen sturend onderdeel is van de bedrijfsstrategie, ligt de verantwoordelijkheid meestal bij een IT-manager of directielid die dit erbij doet. Pas wanneer data-gedreven beslissingen en strikte governance-eisen structureel worden, wordt een aparte chief data officer nodig.
Ik zie deze functie de laatste jaren dan ook vaker verschijnen, ook buiten de sectoren waar dit van oudsher gebruikelijk was, zoals banken en verzekeraars. Regelgeving rond data en AI wordt strenger, en klanten en toezichthouders verwachten steeds vaker dat een organisatie kan aantonen wie verantwoordelijk is voor de kwaliteit en het gebruik van data. Dat verklaart waarom deze rol, of de verantwoordelijkheden van deze rol, nu ook bij middelgrote organisaties op de agenda komt, terwijl hij een paar jaar geleden vooral bij multinationals te vinden was.
De data architect ontwerpt het fundament waarop de rest bouwt
Waar de chief data officer de richting bepaalt, tekent de data architect de blauwdruk. Deze rol ontwerpt hoe data wordt opgeslagen, gestructureerd, verbonden en beveiligd, nog voordat er een pijplijn wordt gebouwd of een dashboard live gaat.
Een goede data architect denkt drie to vijf jaen vooruit: welk fundament heeft de organisatie nodig om te blijven groeien zonder dat elk nieuw systeem weer een uitzondering wordt? In kleinere teams valt deze verantwoordelijkheid vaak samen met die van een data engineer. Bij organisaties met meerdere databronnen, afdelingen en compliance-eisen splitst dit al snel op in een aparte functie, omdat niemand anders meer overzicht houdt over het geheel.
De data manager houdt de dagelijkse dataontwikkeling en databeheer op orde
De data manager zit dichter op de operatie. Deze rol beheert gestructureerde en ongestructureerde databronnen, bewaakt datakwaliteit en compliance zoals de AVG, en werkt samen met verschillende afdelingen om data begrijpelijk en bruikbaar te maken.
Het onderscheid met de chief data officer is simpel te onthouden: de CDO vraagt wat data moet opleveren, de data manager regelt hoe dat dagelijks wordt waargemaakt. Bij een organisatie zonder aparte CDO valt deze strategische vraag vaak toe aan de data manager zelf, wat de functie breder maakt dan de titel doet vermoeden.
De data engineer bouwt en onderhoudt de data infrastructuur
De data engineer is degene die het ontwerp van de architect omzet in werkende systemen. Denk aan het verzamelen, schonen en valideren van data, het bouwen van pijplijnen naar databases en data lakes, en het beveiligen van die infrastructuur tegen uitval en misbruik.
Deze rol is meestal de eerste die een organisatie invult zodra data een serieuze plek krijgt in de bedrijfsvoering, en dat is niet zonder reden: zonder betrouwbare infrastructuur heeft geen enkele analist, architect of bestuurder iets om op te bouwen. Toch werkt een data engineer zelden geïsoleerd. Hij levert de data aan waar analisten en scientists mee verder werken, en volgt daarbij de standaarden die een architect of manager heeft vastgelegd.
Bij een kleinere organisatie is de data engineer vaak de enige data specialist in dienst, en pakt hij of zij noodgedwongen ook stukken op van wat elders een architect of manager zou doen. Dat is geen probleem zolang het aantal databronnen en de complexiteit beperkt blijven. Groeit het datavolume, dan is de data engineer meestal de eerste die aangeeft dat er behoefte is aan een apart ontwerp en aan iemand die de dagelijkse kwaliteit bewaakt, simpelweg omdat hij het gebrek daaraan dagelijks in de praktijk merkt.
Welke data rol past bij de grootte van een organisatie
Dit is de kern van waar veel opdrachtgevers tegenaan lopen: er bestaat geen vaste blauwdruk voor hoeveel van deze vier rollen je nodig hebt. De juiste invulling hangt af van twee dingen, namelijk de omvang van je organisatie en de mate waarin data en governance al een sturende rol spelen in je business.
Een kleine of middelgrote organisatie die net begint met een datastrategie, komt meestal uit bij één of twee mensen die de taken van architect, manager en engineer samen dragen. Dat werkt prima zolang het datavolume overzichtelijk blijft en governance vooral een kwestie is van gezond verstand en de basale AVG-eisen naleven.
Zodra een organisatie groeit, of zodra de sector strenge governance-eisen stelt zoals in de financiële sector, de zorg of de overheid, verandert dat beeld snel. Meer databronnen, meer afdelingen die met data werken en strengere compliance-verplichtingen vragen om aparte ogen op elk onderdeel: iemand die de infrastructuur bouwt, iemand die het ontwerp bewaakt, iemand die de dagelijkse kwaliteit beheert, en uiteindelijk iemand op bestuurlijk niveau die dit alles aan de strategie verbindt. Data speelt dan niet meer een ondersteunende rol, maar wordt onderdeel van hoe de organisatie stuurt en verantwoording aflegt.
Hoe ik je help de juiste data rol in te vullen
Sinds 2003 werf ik IT-professionals, die inmiddels voor een groeiend deel over data specialisten gaat.
Ik begin elk traject met een uitgebreide intake, juist omdat de functienaam alleen zelden vertelt wat een organisatie echt nodig heeft. Daarna maak ik een recruitmentvideo waarin jij en je team de organisatie, het team, de cultuur en de rol toelichten, zodat kandidaten al voor ze solliciteren een realistisch beeld krijgen van de functie en de organisatie.
Ik lever geen stapel half geschikte cv’s, maar binnen 3 weken 3 tot 4 kandidaten die ik zelf heb gesproken en die ik geschikt acht voor jouw specifieke situatie.
Twijfel je of je toe bent aan een aparte data architect, of dat een brede data engineer voorlopig volstaat? Neem contact op, dan bekijken we samen wat past bij jouw organisatie en helpen we je de juiste kandidaat te vinden.
